LE NOBEL

Voorvader Nederlandse Stamvader

Onze Nederlandse stamvader, Jan Lenart Lenobel, is van franse afkomst heet eigenlijk Jean Léonard LENOBLE. Hij is gedoopt op 27 mei 1700 te Roncq, nabij Lille/Rijsel te Frankrijk.  Zijn vader Léonard LENOBLE trouwde drie keer. Was hij de zoon van Henri LENOBLE en afkomstig uit de provicie Berry. Of zijn zijn ouders afkomstig uit Verviers-België?

 

De primaire bron zijn de originele rooms-katholieke parochieregisters van de Sint-Piatuskerk (Saint-Piat) in Roncq. Deze registers bevatten de handgeschreven akten van dopen, huwelijken en begrafenissen uit die periode. In 17e-eeuwse bronnen kom je Léonard ook vaak tegen als Lienard of Lenard.

 

Doopdatum vaak geboortedatum

In de 17e eeuw en rond 1700 was de doopdatum in Frankrijk vrijwel altijd gelijk aan of zéér kort na de geboortedatum. Waarom de doopdatum vaak de geboortedatum was had enkele redenen:

• Religieze noodzaak: In de katholieke kerk geloofde men destijds dat een ongedoopt kind dat strief, niet in de hemel kon komen. Vanweg de hoge kindersterfte was het essentieel om een baby zo snel mogelijk te dopen.

• Wettelijke verplichting: In 1698 werd in Frankrijk bij koninklijk besluit vastgelegd dat kinderen binnen 24 uur na de geboorte gedoopt moetsen worden.

• Nooddoop: Als een baby zwak was gaf de vroedvrouwvaak direkt een nooddoop thuis (ondoyé) waarna de officiele ceremonie in de kerk later werd genoteerd.

In de registers van Roncq zie je vaak de tekst "né ce jour" (vandaag geboren) of "né d'hier" (gisteren geboren) staan.

Hertrouwen 

In de 18e eeuw was een snelle hertrouw heel gebruikelijk (zie Léonard zijn 3e huwelijk), en wel om praktische en sociale redenen:

• Zorg voor de kinderen: Léonard bleef achter met zeer jonge kinderen (Marie Thérèse van 5, Jean Léonard van 2 en de baby Marie Elisabeth). In een tijd zonder kinderopvang was een "nieuwe moeder" essentieel om het huishouden draaiende te houden terwijl de vader werkte (vaak op het land of in de textiel rond Roncq).

• Economische noodzaak: Een huishouden werd gezien als een economische eenheid. Zonder vrouw die zorgde voor het eten, de kleding en de dieren, kon een gezin nauwelijks overleven.

• Sociale druk: De kerk en de gemeenschap moedigden weduwnaars aan om snel te hertrouwen om "onkuisheid" te voorkomen en de stabiliteit van het gezin te waarborgen.

 

Oorlog en Vernietiging:

De regio Nord (Frans-Vlaanderen) was in de 17e eeuw een frontgebied in de oorlogen van Lodewijk XIV. Veel vroege registers zijn in die tijd verloren gegaan of simpelweg nooit consequent bijgehouden voor de invoering van het Edict van Villers-Cotterêts en latere wetgeving in 1667 die dubbele boekhouding verplichtte. Voor 1650 variëren namen vaak sterk in spelling (bijv. Le Noble, Lenoble, Noebel), wat verificatie in de schaarse overgebleven documenten bemoeilijkt.

 

Gelegen ten noorden van Lille (Rijssel) ligt het dorp Ronq. Dit dorp bestaat nog en ligt aan de autoweg Kortrijk-Lille. Het werd echter in beide wereldoorlogen (WO I 1914-1918 en WO II 1939-1945), geheel verwoest en daarna weer opgebouwd. Hierdoor zijn er bijna geen sporen uit de oude tijd terug te vinden. Ondanks deze hindernissen gaat het onderzoek naar onze voorouders en hun geschiedenis door.

 

 

1e Huwelijk Léonard LENOBLE                                                                                                                                                            Léonard LENOBLE (vader van onze nederlandse stamvader) is geboren rond 1670 en trouwde op 12 augustus 1695 te Ronq met Chretienne CAMBIER. Zij was een dochter van Pierre CAMBIER, meester-chirugijn en Marie DELCAMBRE. Léonard en Chretienne kregen drie kinderen, Marie-Jeanne gedoopt 25 augustus 1696, Christophe gedoopt 12 september 1697 en Marie Thérèse gedoopt 24 januari 1699. Chretienne CAMBIER overlijd op 25 januari 1699. Eén dag na de doop van haar dochter Marie Thérèse . Mogelijk was dit ten gevolge van, een tragisch maar veelvoorkomend voorval, kraambedkoorts.

 

De notariële akte van het huwelijk tussen Léonard LE NOBLE en Chretienne CAMBIER bevat informatie over de naam van Léonards vader Henri, zijn beroep als chirugijn en de getuigen van het huwelijk. De vader van Chretienne CAMBIER was Pierre CAMBIER uit Roncq. Hij hertrouwde op 3 maart 1682 met Jeanne DU CROCQUET. Uit deze notariéle akte blijkt dat de schoonvader van Léonard LE NOBLE (Pierre CAMBIER, chirug was in Roncq. De naam LE NOBLE komt in de 17e eeuw weinig voor in de omgeving van Lille. Bovendien vermelden alle akten geen direkt verwante famiieleden van Léonard LE NOBLE.

Op basis van deze argumenten lijkt het waarschijnlijk dat Léonard vanuit een andere plaats naar Roncq verhuisde om zijn professionele leven te beginnen in de voetsporen te van zijn schoonvader Pierre CAMBIER. Verschillende namen (CASTEL, CROCQUET, MAHIEU, WAIGON) die voorkomen in de akten en de stamboom van Pierre zijn terug te vinden in een brief van o.a. de wethouders van het dorp Roncq met betrekking tot de inkomsten van de parochie van Roncq. 

Uit de parochieregistratie van het huwelijk van Léonard LE NOBLE met Chretienne CAMBIER op 12 augustus 1695 te Roncq blijkt uit welke streek Léonard afkomstig zou kunnen zijn. Het detail is onduidelijk en zou kunnen worden gelezen als 'Lorin' of 'Berie'. Tot nu toe zijn er er in deze gebieden geen geschikte overeenkomsten gevonden.

 

2e Huwelijk Léonard LENOBLE                                                                                                                                                            Léonard hertrouwde in Ronq op 27 juli 1699 met Elisabeth FAUVELLE. Zij was een dochter van Jean Baptiste FAUVEL en Catherine HOTON Uit dit huwelijk wordt Jean Léonard LE NOBLE geboren, onze Nederlandse stamvader. Hij werd op 27 mei 1700 gedoopt te Ronq. Twee jaar later op 4 april 1702 wordt zijn zus gedoopt, Marie Elisabeth Joshep. Een lang huwelijk was hun niet gegund. Marie was pas 7 maanden oud toen Elisabeth, volgens het parochieregister (begrafenisboek) van de kerk in Roncq, overleed op 25 november 1702.

 

3e Huwelijk Léonard LE NOBLE                                                                                                                                                            Veertien maanden na het overlijden van zijn tweede vrouw trouwt hij voor de derde keer. Op 26 januari 1704 is zijn bruid Marie Anne VANREST te Ronq. Een dochter van Pierre VANREST en Marie Jeanne SUING. Samen krijgen zij acht kinderen. 

Pierre Paul: 17 januari 1705 - Anne Françoise: 10 januari 1707 - Marie Anne: 22 april 1708 - Jean Baptiste: 23 maart 1710 (tweeling) - Marie Françoise: 23 maart 1710 (tweeling) - Catherine Joseph: 5 juli 1712 - Marie Agnès: 15 september 1714 en Anne Marie: 24 december 1716 (overleden op 28 september 1761). Allen gedoopt te Ronq.

Léonard is op 12 november 1715 overleden in Roncq, rond de tijd dat zijn jongste dochter Anne Marie werd geboren. Zijn vrouw hertrouwde zes maanden later, op 8 mei 1716, met François Joseph de Vos, die ook chirurg was.

 

 

Twee scenario's voorvader Henri LE NOBLE

Op dit moment hebben we twee sterke scenario's voor de grootvader van onze nederlandse stamvader Henri LENOBLE en zijn echtgenote:

 

Scenario A (Berry, Frankrijk):

In Saint-Benoit-du-Sault is een Henri Le Noble (geboren in 1630) gevonden als zoon van Jacques Le Noble en Anne de Lerpiniere.

Hoewel de regio Berry in oude akten wordt genoemd als herkomstplaats, is voor dit specifieke spoor nog geen hard bewijs gevonden dat deze Henri de vader van Léonard is.

 

 Provincie Berry

In de vroege middeleeuwen een zelfstandig graafschap en tot aan de Franse revolutie één van de provincies in Frankrijk met als hoofdstad Bourges. Aan het eind van de 11e eeuw kregen de Franse koningen interesse in het gebied en in 1360 richtte koning Jan II de Goede het hertogdom Berry op voor zijn derde zoon Jan. De titel van hertog van Berry bleef eeuwenlang binnen de koninklijke familie. In 1790 werden al die titels opgedoekt en Berry werd verdeeld over nieuwe departementen Cher en Indre. Deze departementen maken tegenwoordig deel uit van de regio Centre-Val de Loire.

 

Waarom de verwarring met 'Berry'?

In de trouwakte van Léonard (1695) wordt gesproken over "du pais de Berie" of "Lorin"

 

Verschrijving?

Het is zeer goed mogelijk dat de pastoor in Roncq de herkomst "Verviers"of "Liège" verkeerd verstond of dat er een verwarring was met de regio Berry vanwege de klank.

 

Migratie?

Er is een kleine kans dat de familie nóg verder (vóór 1594) terug uit Midden-Frankrijk naar België is getrokken.

Maar het harde bewijs in de archieven ligt overduidelijk in Verviers.

 

Scenario B (Verviers, België). De meest waarschijnlijke match:

Er is een Henri Le Noble gevonden Verviers die op 12 november 1668 in Verviers (parochie Sant-Remacle) trouwde met Catherine Le Hardi. Zij stamde uit een familie die al generaties lang in de regio van Verviers en Luik gevestigd was. De naam le Hardi komt veelvuldig voor in de lokale archieven van ambachtslieden. Zij kregen rond 1669/1670 een zoon genaamd Léonard (de vader van de nederlandse stamvader Jan Lenart) gedoopt (mogelijk 27 oktober 1669) in Verviers, in de parochie Saint-Remacle, Verviers, België. De in Verviers geboren Léonard komt overeen op basis van naam, verwacht geboortejaar, naam van de vader en religie (katholiek).  Volgens de vernoemingstraditie in Verviers werd de eerste zoon vernoemd naar de grootvader van vaderskant. De keuze voor de naam Léonard is de directe link naar Henri's vader. Verdere ondersteunende feiten zouden nuttig zijn om deze afstamming te bevestigen.

 

Dit matcht perfect met de geschatte geboortedatum van de Léonard uit Roncq. Het feit dat hij later in Roncq als chirugijn werkte, suggereert dat hij zijn opleiding mogelijk nog in de regio Luik of Rijssel heeft genoten voordat hij zich definitief in Frankrijk vestigde. Dankzij de gegevens uit Verviers kunnen we nog een generatie terugkijken naar de ouders van Henri

 

Henri Remacle Le Noble (1602-1650). Hij was een centrale figuur in de Verviers-tak. Hij trouwde in 1632 met Mabille Le Charlier (overleden in 1664). De naam Le Charlier is eveneens een bekende naam in de Waalse regio.

De lijn loopt zelf terug naar zijn grootouders Remacle Jean Le Noble, die in 1594 trouwde met Catherine Leloup.

 

Verviers

Aan het einde van de 7e eeuw werd door monniken van de Abdij van Stavelot in Verviers een parochie gesticht, de Sint-Remaclusparochie. Rond het jaar 1600 bevond Verviers zich op een historisch kantelpunt. De stad maakte in deze periode een transformatie door van een bescheiden nederzetting naar een bloeiend industrieel centrum, nog voordat het in 1651 officieel stadsrechten kreeg. De economie van Verviers was rond 1600 onlosmakelijk verbonden met de rivier de Vesder. Het kalkarme water van deze rivier was essentieel voor het wassen van wol, wat de basis vormde voor de lokale lakenindustrie. Verviers maakte deel uit van het Prinsbisdom Luik, een onafhankelijk territorium binnen het Heilige Roomse Rijk.

 

Vandaag de dag is Verviers een stad die balanceert tussen haar rijke industriële verleden en moderne sociaal-economische uitdagingen. Hoewel het nog steeds bekendstaat als de "Waterhoofdstad van Wallonië". heeft de stad de laatste jaren te maken gehad met aanzienlijke tegenslagen, waaronder de verwoestende overstromingen van 2021. Verviers is na Luik de grootste stad van de provincie en biedt interessante bezienswaardigheden die de link met water en textiel benadrukken.

 

We hebben dus nog wat aanknopingspunten om verder te zoeken naar onze voorouders. Op dit moment sluiten we nog niets uit.

Veel dank aan Matthew House voor zijn tijd en moeite, met als resultaat dit prachtige genealogische onderzoek.